پلاسنتا پرویا (Placenta previa) به وضعیتی اطلاق میشود که در آن بافت جفت بر روی دهانهی سرویکس گسترش مییابد. این وضعیت معمولاً بهصورت یک یافتهی تصادفی در سونوگرافی آناتومی در هفتههای ۱۸ تا ۲۰ بارداری یا بهصورت خونریزی بدون درد واژینال در سهماههی دوم یا سوم بارداری مشاهده میشود. شیوع آن تا حدود ۲ درصد در هفتهی ۲۰ بارداری است.
علل خونریزی مرتبط با پلاسنتا پرویا
خونریزی مرتبط با پلاسنتا پرویا ممکن است بدون علت مشخصی رخ دهد یا ممکن است توسط معاینهی واژینال اخیر، نزدیکی یا زایمان تحریک شود. گاهی خون میتواند به دیوارهی رحم نفوذ کند و حالتی به نام "رحم کوولر" (Couvelaire uterus) ایجاد کند. در معاینهی اسپکولوم، ممکن است جفت به همراه مقدار متغیری از خونریزی قابل مشاهده باشد. برای جلوگیری از خونریزی شدید، نباید معاینهی دیجیتال انجام شود.
تشخیص و پیشآگهی
بیشتر موارد پلاسنتا پرویا در سهماههی دوم و طی سونوگرافی معمول تشخیص داده میشوند. پلاسنتا پرویا که در اوایل سهماههی دوم (۲۰ تا ۲۵ هفتهی بارداری) تشخیص داده میشود، با نرخ بالای رفع در سهماههی سوم همراه است (۸۷.۵ درصد از موارد). این احتمالاً به دلیل آتروفی جفت نزدیک به دهانهی سرویکس و طولانی شدن بخش پایینی رحم در طول بارداری است. با این حال، پلاسنتا پرویا که تا زمان زایمان باقی میماند، با پیامدهای نامطلوب برای مادر و جنین همراه است، از جمله خونریزی مادر، تولد زودرس، وزن کم هنگام تولد و سندرم دیسترس تنفسی نوزاد.
پیچیدگیهای مرتبط
پلاسنتا پرویا ممکن است با طیف پلاسنتا آکرتا (placenta accreta spectrum) پیچیده شود که شامل آکرتا (چسبندگی تروفوبلاست جفت به میومتر)، اینکرتا (تهاجم به میومتر) و پرکرتا (تهاجم فراتر از میومتر و به اندامهای اطراف مانند مثانه) است.
عوامل خطر
عوامل خطر اصلی شامل سابقهی قبلی زایمان سزارین، سابقهی قبلی پلاسنتا پرویا و چندزایی است. عوامل خطر اضافی شامل سیگار کشیدن، سن مادر بالای ۳۵ سال، استفاده از فناوری کمک باروری و جراحی قبلی رحم است. زخمهای رحمی ناشی از یک عمل جراحی قبلی ممکن است رشد غیرطبیعی جفت در نزدیکی دهانهی سرویکس را تشدید کند.