سندرم کبدی-کلیوی (HRS)
سندرم کبدی-کلیوی (Hepatorenal Syndrome) یک وضعیت بالینی است که در آن کاهش تدریجی عملکرد کلیه بدون آسیب به پارانشیم کلیه در بیمار مبتلا به سیروز رخ میدهد. در بیماران مبتلا به سیروز جبرانناپذیر، خطر ابتلا به HRS سالانه بین ۸٪ تا ۲۰٪ است. در بیماران مبتلا به HRS، تنگی عروق کلیوی بدون کاهش برونده قلبی و حجم خون اتفاق میافتد که این تنگی عروق ناشی از فعالسازی سیستم رنین-آنژیوتانسین (renin-angiotensin system) و سیستم عصبی سمپاتیک است. بیماران مبتلا به سیروز و پرفشاری خون پورت (portal hypertension) نیز فشار شریانی پایین و کاهش مقاومت عروقی سیستمیک را نشان میدهند.
عوامل خطر برای توسعه HRS
عوامل خطر برای ابتلا به HRS شامل هیپوناترمی (hyponatremia)، سدیم ادراری پایین، هایپرکالمی (hyperkalemia)، پاراسنتز با حجم بالا (برداشت بیش از ۵ لیتر)، نفروتوکسیسیتی ناشی از دارو، نارسایی حاد کبدی، سیروز جبرانناپذیر (پریتونیت باکتریال خودبخودی، خونریزی واریسهای مری) یا به عنوان عارضه، شانتهای پورتوسیستمیک ترانسژوگولار داخل کبدی (TIPS) میباشند.
نمای بالینی HRS
نمای بالینی بین نوع ۱ و نوع ۲ HRS متفاوت است. در هر دو نوع، بیماران با خروجی ادرار پایین و افزایش سطح کراتینین سرم مراجعه میکنند:
- HRS نوع ۱: نارسایی حاد و پیشرونده کلیوی (کراتینین > ۲.۵ میلیگرم/دسیلیتر یا کاهش ۵۰٪ در نرخ فیلتراسیون گلومرولی [GFR]) در طی یک دوره ۲ هفتهای. معمولاً توسط عفونت تحریک میشود. پیشآگهی ضعیف با نرخ بقای ۱۰٪ در ۹۰ روز.
- HRS نوع ۲: کاهش متوسط و پایدار در GFR که در بیمارانی با عملکرد نسبتا حفظشده کبدی و مقاومت به دیورتیکها رخ میدهد. میتواند HRS نوع ۱ را تحریک کند. پیشآگهی بهتر از HRS نوع ۱؛ بقا میانگین ۶-۸ ماه.
تشخیص HRS
تشخیص HRS بر اساس رد سایر علل است. معیارهای تشخیصی عبارتند از:
- آسیب حاد کلیه با افزایش کراتینین سرم به میزان ۰.۳ میلیگرم/دسیلیتر یا بیشتر در ۴۸ ساعت یا افزایش بیش از ۵۰٪ از سطح پایه در ۷ روز.
- سایر تعاریف شامل کراتینین سرم > ۱.۵ میلیگرم/دسیلیتر یا کلیرانس کراتینین ۲۴ ساعته < ۴۰ میلیلیتر/دقیقه.
- عدم وجود شوک، اتلاف مایعات، عفونت باکتریال فعال یا استفاده از داروهای نفروتوکسیک.
- عدم بهبود عملکرد کلیه علیرغم گسترش پلاسما با آلبومین وریدی (۱ گرم/کیلوگرم وزن بدن تا ۱۰۰ گرم/روز به مدت ۲ روز) و/یا قطع دیورتیکها.
- پروتئینوری < ۵۰۰ میلیگرم/روز و عدم وجود شواهد اولتراسونوگرافی از اوروپاتی یا بیماری پارانشیمال ذاتی.