نوروفیبروماتوزها گروهی از سه اختلال هستند که به صورت تومورهایی در بافتهای عصبی مرکزی و محیطی بروز میکنند. نوروفیبروماتوز نوع ۱ (NF1)، شوآنوماتوز مرتبط با NF2 (NF2-SWN؛ که به عنوان NF2، نوروفیبروماتوز آکوستیک دوطرفه و نوروفیبروماتوز مرکزی نیز شناخته میشود)، و شوآنوماتوز (SWN)، به رغم اینکه به طور کلی نادر محسوب میشوند با وقوع به ترتیب ۱ در ۳۰۰۰، ۱ در ۳۳۰۰۰ و ۱ در ۶۰۰۰۰ تولد زنده، مسئول تومورهای بیشتری در سیستم عصبی نسبت به سایر بیماریهای نئوپلاستیک هستند.
در حالی که NF1 و NF2-SWN بیماریهای مونوزنتیک هستند و به صورت الگوی وراثتی اتوزومال غالب با تا ۵۰٪ جهشهای د نوو به ارث میرسند، الگوی وراثتی SWN کمتر مشخص است و جهشهای جدید آن بیش از ۵۰٪ میباشد. این سه وضعیت نوروکوتانئوس به عنوان بخشی از سندرمهای سرکوبکننده تومور نادر محسوب میشوند و همه آنها در سطح ژنتیکی با عملکرد سرکوبکننده تومور تداخل دارند. هیچ تمایل جنسیتی یا قومی خاصی را نشان نمیدهند. به دلیل تفاوتهای بالینی و پاتوفیزیولوژیکی، به صورت جداگانه در نظر گرفته میشوند.
NF1: NF1 که به عنوان بیماری فون رکلینگهوزن نیز شناخته میشود، یک اختلال ژنتیکی چند سیستمی است که با یافتههای پوستی مشخص از جمله لکههای قهوهای کافه او له، نوروفیبرومها و کک و مک در ناحیه زیر بغل شناخته میشود. NF1 ممکن است پوست، سیستم عصبی، چشمها، استخوان و بافت نرم را تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری شایعترین اختلال ژنتیکی اتوزومال غالب است.
NF1 اغلب در دوران کودکی با ظاهر شدن لکههای قهوهای کافه او له شناسایی میشود. نقص ژنتیکی در ژن سرکوبکننده تومور روی کروموزوم ۱۷ است که برای نوروفیبرومین، یک پروتئین فعالکننده GTPase راس، کد میکند.
معیارهای تشخیصی برای NF1: تشخیص NF1 بر اساس دو یا بیشتر از ویژگیهای زیر که بهتر از طریق تشخیص جایگزین توضیح داده نمیشوند، به صورت بالینی انجام میشود:
• شش یا بیشتر لکه قهوهای کافه او له با قطر بیش از ۵ میلیمتر در بیماران قبل از بلوغ و بیش از ۱۵ میلیمتر در بیماران پس از بلوغ • دو یا بیشتر ندول لیش (همارتومهای عنبیه) • یک ضایعه استخوانی مانند دیسپلازی اسفنوئید یا نازک شدن قشر یک استخوان بلند، با یا بدون تشکیل مفصل کاذب • حداقل دو نوروفیبروم از هر نوع یا یک نوروفیبروم پلکسفرم • کک و مک در ناحیه زیر بغل یا کشاله ران • گلیومای بینایی (در اوایل کودکی) • یک خویشاوند درجه یک مبتلا به NF1
بیماران مبتلا به NF1 در معرض خطر افزایشیافته برای توسعه نئوپلاسمهای خوشخیم و بدخیم هستند. نوروفیبرومها در تا ۶۰٪ از بیماران بالغ دیده میشوند. نوروفیبرومهای پلکسفرم (در ۲۵٪ بیماران) نوعی از نوروفیبروم هستند که عمیقتر، از نظر آناتومیکی پیچیدهتر و احتمالاً علائم بیشتری دارند. نوروفیبرومهای پلکسفرم عمیق ممکن است به تومورهای بدخیم غلاف عصبی محیطی تبدیل شوند.
سایر بدخیمیها و تومورهای مرتبط با NF1 شامل گلیوماها (به ویژه گلیوماهای مسیر بینایی که در ۱۰٪-۱۵٪ از بیماران رخ میدهند)، فئوکروموسیتوماها، مننژیوماها، سارکوماها، تومورهای دستگاه گوارش با منشا نورواندوکرین مانند تومورهای کارسینوئید دوازدهه و لوسمی میلومونوسیتیک جوانان هستند. علاوه بر تومورها و یافتههای پوستی، بیماران ممکن است ناتوانیهای یادگیری (۳۰٪-۵۰٪)، ناهنجاریهای اسکلتی، واسکولوپاتیها (از جمله بیماری قلبی)، و ناهنجاریهای غدد درونریز نیز داشته باشند.
NF2-SWN: NF2-SWN یک اختلال ژنتیکی اتوزومال غالب است که تقریباً ۱۰ برابر کمتر از NF1 شایع است. بیماران مبتلا به NF2-SWN عمدتاً با شوآنومهای وستیبولار (شوآنومهای عصب جمجمهای هشتم) که اغلب دوطرفه هستند، ظاهر میشوند. ممکن است کاهش شنوایی وجود داشته باشد. NF2-SWN با یک جهش ژنی سرکوبکننده متفاوت از NF1 مرتبط است. این جهش بر روی کروموزوم ۲۲ قرار دارد و برای پروتئینی به نام مرلین کد میکند. بیماران نسبت به NF1 لکههای قهوهای کافه او له کمتری دارند و ندولهای لیش در عنبیه تشکیل نمیدهند.
معیارهای تشخیصی برای NF2-SWN:
• شوآنومهای وستیبولار دوطرفه • یک خویشاوند درجه یک مبتلا به NF2-SWN به علاوه یا یک شوآنوم وستیبولار یکطرفه یا هر دو مورد از موارد زیر: مننژیوم، گلیوما، شوآنوم، یا کدورتهای لنز خلفی جوانان
SWN: SWN نادرترین از این سه سندرم است. SWN بیشتر به صورت پراکنده رخ میدهد، اما تا ۲۵٪ به صورت خانوادگی و به صورت اتوزومال غالب به ارث میرسد. افراد مبتلا شوآنومهای غیر پوستی در اعصاب محیطی (۹۰٪) و نخاعی (۷۵٪) و گاهی مننژیومها (۵٪) دارند. در حالی که علائم در دوره نوجوانی یا ۲۰ سالگی شروع به ظهور میکنند، به دلیل تأخیر معمول در تشخیص حدود ۱۰ سال، بیشتر بیماران تا دهه سوم یا چهارم